दैनिकी

काल तँ किन यति निष्ठुरी

वारी र पारी घाम र छायाँ माझैमा पियार
संसारमा जन्म दिएर ईश्वर बैशमा नमार

नारायण गोपालको आवाजमा सजिएका माथिका हरफहरुले ईश्वर संग बैशमा नमार्ने आग्रह गरेपनि निष्ठुरी ईंश्वरले हाम्रो भावनालाई नबुजे झैँ गरी २०६७ माघ २३ गते धादिङको महादेव बेसी नजिक आग्रा खोलामा टिफर दुर्घटनामा एक कलकलाउँदो उमेरको बैशालु जिवन लिएरै छाडयो । दुर्घटनामा एक बृद्घ पुरुषको पनि ज्यान गयो । बिद्युतिय संचार माध्यम र छापाहरुमा साधारण समाचार बनेको उक्त दुर्घटना अस्त ब्यस्त देशको परिस्थितिमा साधारणनै लागेपनि टिफर चालकको सानो लापरबाहीका कारण दुई दुईवटा जिवनको अन्त्य हुनु आफैमा साधारण घटना भने थिएन । भर्खरै टेस्ट परिक्षा सकेर एस एल सी दिने तयारी गरीरहेकी छात्रा लक्ष्मि अर्यालको गुमेको जिवन अब न रोयर आउँछ न कराएर, न त सरकारले ब्यबस्था गरेको राहतले नै ।

जन्मिनुको अर्को एउटा यथार्थ मर्नु हो । यो अवस्यभावि छ । मान्छेले जब आफुलाई सम्हाल्न थाल्छ तब उसलाई थाहा हुन्छ कि जिवनको एकदिन अन्त्य हुन्छ । सांसारीक सुख दुख भोग्नका लागी समयलाई साईत बनाएर यस भर्तीमा पाईला टेक्दा स्वाभावतः हामी खुसी हुन्छौं । आ आफ्नो गच्छे अनुसार सक्नेले तारे होटेलमा पाटी देला नसक्नेले चकलेट बाँड्ला, त्यही पनि नसक्नेले आफ्नो मनलाई खुसी तुल्याउला । आमा बाबु भएकोमा जिम्मेवारी बोध गर्ला । सन्तानको रहरले गर्भधारण गरेर,नौ महिना पेटमा हुर्काएर,प्रसुति पिडाको त्यो अवस्थालाई सहजै स्वकारेर जन्मदिएको सन्तान प्रतिको माया के कति र कस्तो भन्ने बारेमा त बर्णन गर्नुपर्छ जस्तो लाग्दैन ।

बाला पन, जवानी र बृद्घावस्था मध्ये अलीबढी महत्व राख्ने समय र उमेर जवानी नै हो । लाउँ लाउँ र खाउँ खाउँ को यो उमेरमा जो कोहीलाई पनि अरुले महत्वका साथ हेरेको हुन्छ र आफुलाई पनि जिबन फुलको सुन्दर थुंगा जस्तो महसुर भैरहेको हुन्छ । बगैचामा फुल्ने फुल ओईलाएर झरेकोमा के दुख । बयस्क फुल झर्दा न फुबारीको आकर्षण रहन्छ, न फुलले वंश परंपरालाई निरन्तरता दिन सक्छ । मानविय जिन्दगिको यथार्थ पनि यही हो । नारायण गोपलको स्वरमा गाईएको माथीका हरफहरुको आसय पनि यही हो । जब मर्नुनै छ त बैशमा किन ? मृत्यु दुखद त यसैनै छ , त्यसमाथी पनि बैशको मृत्युमा दुखको पाटो भयाभह नै छ ।

ओशोले आफ्नो पुस्तक संभोग देखी समाधी तिरमा मान्छे कसैको मृत्युमा जति दुखीत हुन्छ त्यो भन्दा धेरै बढी दुखित कसैको जन्ममा हुनुपर्छ भनेका छन । यो पृथ्बीको जनसंख्यालाई ध्यामा राखेर गरीएको एउटा विश्लेषण हो । तर मानविय स्वभाव त्यस्तो छैन कि उ भविस्वमा आई पर्ने समस्याको बारेमा सोचेर बर्तमानमा जिउन छोडोस । जन्म न बाध्यता हो न अवस्यभाविनै तैपनि हामी खुसी हुनछौ । मृत्यु अवस्य भावि छ । सबैलाई यो कुराको चेतना छ तैपनि हामी खुसी हुदैनौ त्यसको दश गुना बढी दुखीत हुन्छौं । यथार्थ हो, चेतनामा छ, स्वतः सिद्घ पनि छ तैपसनि दुख लाग्छ । सायद मान्छेमा एउटा अचम्मको गुण छ उ केही पाउँदा खुसी हुन्छ र गुमाउँदा दुखी हुन्छ । यही गुणका कारण उ जन्मको प्राप्तिमा रम्छ र मृत्युमा अभावले छटपटाउँछ ।

नाता र सम्बन्धले कमसे कम एउटा अवसर दिदो रहेछ हामीलाई । त्यो हो कसैलाई अलिक नजिक बाट बुझ्न पाउनु चिन्न पाउनु र जान्न पाउनु । यस्तै सम्बन्धका कारण आफन्तका रुपपमा चिने जानेको एक जनाको असामहिक निधनले मेरो जिवन र सोचाईमा ठूलो उथलपुथल ल्याईदियो । जिवनदेखी निरासा जागेर आयो । महादेव बेसी नजीक भएको उक्त दुर्घटनाको भोलीपल्ट गजुरीमा पोष्ट मर्टम गरीएको लाशलाई देख्दा एकछिन त पत्याउन पनि समय लाग्यो । मनले भन्यो के मृत्यु भएकै हो र ? अस्तिसम्म हाँस्दो खेल्दो शरिर चुप चाप लडीरहेको थियो । मैले लासलाई एकछिन जिबन दिएर हेरें । उही १६—१७ को उमेर, हसिलो मुहार, १० कक्षाको अन्तिम परिक्षा दिएर एस एल सी दिने मानसिकता बोकेको जुझारु छात्रा लक्ष्मी अर्याल जसलाई म आपैmले कयौपल्ट मोटर सईकलमा एक ठाउँ देखी अर्को ठाउँमा पुरयाएको थिएँ । स्मृतिमा आँखा अगाडी सकुसल मान्छे, यथार्थमा मेरै अगाडी मौन लडीरहेको दृष्यलाई शब्दमा बयान गर्ने सामथ्र्य आज ममा रहोस पनि कसरी ।

जिवनमा पहिलो पटक मृत शरीरलाई त्यो उराठ लाग्दो सेतो कपडाले आफ्नै हातले बाँध्नु पर्दाको अबस्थामा जिवन र ईश्वर प्रतिको भरोसा रत्तिपनि नरहने रहेछ । त्यो सेतो कपडा त्यो धान, चामल अनि घिउ त्यसलाई तिनिहरुकै नाउँले पुकार्ने पनि कसरी ? कवि माधव प्रसाद घिमिरेले श्रीमतीको मृत्युको शोकमा लेख्नु भएको गौरी शोक काब्यका हरफहरु याद आउँछन यहाँ मलाई

तिम्रो अन्तिमको शिँगार सँगिनी ! ‘कात्रो’ कसोरी भनूँ
तिम्रो निम्ति दिइन्छ पात्र जुनत्यो ‘टीलो’ कसोरी भनूँ
गाली होइन, किन्तु भन्नु कसरी यो अन्न ‘बुर्की’ भनी
‘मुर्दार्नी’ कसरी भनूँ, जुन तिमी मेरी थियौ जीवनी

माघ २४ गते धादिङ बैरेनी नजीक महेस दोबानमा रहेको मन्दिरमा बिहेको चापा चाप भैरहेकैबेला अघिल्लो दिन भएको दुर्घटनामा मृत्यु भएका दुई लास मन्दिर परिसर बाटै त्रिशुली किनार तिर लैजादै गर्दा बातावरण यति सम्म धमिलियो कि त्यहाँ उपस्थित सबै मानिसहरु बिहे छोडेर लास हेर्न तिर लागे । करीब एक सय मिटरकने दुरीमा कयौ दुलहीहरु अन्मिनका लागी सिंगारीदै जिवनको नयाँ अध्याय सुरुगर्ने तयारीमा थिए उता नदी किनारमा दुई जिवनको अध्यायको अन्त्य हुदै थियो । छोटो दुरीको अन्तरमा एकापट्टी चिताको आगो हाड छाला पोलेको गन्ध बोकेर दन्किदै थियो त अर्कोपट्टी बिहेको जग्गेमा चरुको बास्ना बोकेर दन्किदै थियो । फरक यति मात्र थियो कि यता आगो समिदामा बलेको थियो उता आगो चितामा । माघ २४ गतेका दिन बिहेको निम्तो मान्न नगएर म घाटमा गएँ । बिहेमा गएको भए म जन्ति हुने थिएँ । घाटमा गएँ त्यसैले मलामी भएँ । जिउँदाको जन्ति र मर्दाको मलामी यो नेपालीमा चलेको भनाई हो

मान्छे कति बिवष छ, कहिले काही एकै समयमा आफ्नो दुई आँखाहरुले कतै जिवन त कतै मृत्यु हेर्न बाध्य हुन्छ । मान्छे भएर जन्मनुको अर्को एउटा यथार्थ सहनु पनि हो जस्तो लाग्छ । आगो न हो यसलाई के मान्छेको शरीर के वनको बाबियो उसको काम जलाउनु हो । मात्र जलाउनु । नदी किनारमा आगोले आफ्नो कर्तब्य पुरा गरयो । मैले यो दृष्य मात्र हेरीरहे अमुक बनेर । सकेंत मैले दिनलाई केवल भावपूर्ण श्रद्घान्जली । मृत आत्माको चिर शान्तिका लागी र सोकमग्न परिवारलाई दुख सहनसक्ने शक्ति प्रदान गरुन भगवान संग प्रार्थना । अनि भन्नु यति हो ‘ हे काल तँ किन यति निष्ठुरी ?’

लामो समय नबस्ने ल....................

ऊ आउने कुरामा म त्यति बिश्वस्त थिईन । तर बिहान फोनमा गरेको कुराको सकारात्मक जवाफ थियो सायद दिखउँसो कुनै क्याफे वा खाजा घरमा जान उसले फोन गर्दा पहिलेत पत्त्याउन अलिबेर लाग्यो । म पुग्दा उसको पूर्व उपस्थितिले आफु ढिला भएकोमा त्यति ग्लानि बोध त भएन तैपनि कुराएछु भन्ने कुराको महसुस भने गरे मैलै । बिगत केही समयदेखी साटासाट भएका एस एम एसले सायद हामी बिचको सामिप्प्यतालाई अझै  मलजल गरीरहेको भान भयो । स्कुल पढ्दा आक्कल झुक्कल दे्खेको हु उसलाई आफु सिनियर क्लासमा भएकोले पनि साथिको रुपमा सम्बन्ध बिकसित भएन उसंग मेरो ।  आज भने बिशुद्घ साथीको रुपमा हेर्ने मौका पाएँ उसलाई मैले । अझ यति नजिकबाट कहिल्यै महसुस गरेको थिइन भनुँ ।

बिगत दुईदिन देखी गैर आवासीय नेपालीहरुको सम्मेलनमा भाग लिने चटारोले मेरो अन्यकाम पनि छैन । आज सोल्टी होटलको प्राङ्गणमा ढिलै खाएको खाना त्यति पचिसकेको पनि थिएन । रहर त थियो कि पहिलो पटक कसैसंग साथिको रुपमा सुमाई छिर्दा गफ चुट्दै दुइ चार आईटम खाउँ तर त्यसो भएन । मात्र एक प्लेट म म ले आजको भेटघाटको प्रसंङ्ग टुंङ्गियो । तिहारको चटारोले शहरलाई अझै बढी चलाएमान बनाएको छ । ट्राफिक छिचोली साध्य छैन । तैपनि आज बिहान कोठा देखी महाबौद्घ फेरी त्यहाबाट सोल्टी होटल त्यहा देखी जमल हुदै सिनामंङ्गल गई महाबौद्घ फर्कदा थकाइ नलागे पनि धुलो धुवाँले ग्रस्त भैसकेको थियो शरीर ।

         मलाई एउटा यस्तो बिषयमा उ संग कुरा गर्नु थियो कि जसको बारेमा मैले धेरै लामो समदेखी सोचिरहेको यिएँ । कुराको सुरुवात कहाबाट गरौ भन्ने चिन्ताले सताई रहेको बेला उसैले मेरो बिहेको कुरा उठाएपछि मेरो बाटो खुलीहाल्यो । सुमाईमा बस्दाको धेरैजसो समय बिहेकै कुरामा बित्यो । । उ यस्तो ब्यक्ति छे जसलाई माया गर्नमा कुनै संकोच मान्नु पर्दैन किनकि उ मायालु छे । यो कुरा मैले उसलाई बताएँपनि उ मुसुक्क हासीमात्र म यो किन पनि भन्नसक्छु भने कसैले नजर झुकाएर आफ्नो शिरमाथि हात राखीदिन्छ भने त्यो मायाको भाव हो मलाई यस्तो लाग्छ । सायद उ मायालु भएकै कारण म प्रति पनि उसका त्यस्ता भावबहरु प्रष्फुटन भैरहेका छन कि यो म पनि सहजै बुझ्न  सक्दिन ।

       उ हतारमा थिई । उसले पैलेनै भनेकि थिई लामो समय नबस्ने ल । म म खाईरहँदा पटक पटक उसको फोन बज्यो त्यो उसको पारिवारिक फोन थियो । उसले साना खिरीला ओठहरु खोलेर मुसुक्क हासीमात्र । नाई नाई भन्दै दुई चार पटक मेरै चम्चाले म म खाएर उसले गाजलु आँखाहरु मपटि उठाई उसका आँखा सुन्दर छन र भावातित पनि । आँखाका भाव संगै चलबलाएका गुलावि ओठहरुसंगै उ अन्धेरीमा चम्कने जुनकिरी जस्तै देखिई । उ हाँस्दा उसका दन्त लहरहरु मोती झै चम्किए । 

समयको दासी मान्छेले आफुलाई सधै दास बनाएरनै त जिवन यापन गर्छ । एक प्लेट ममले केहीबेरको भलाकुसारीलाई साथ दियो । हामी पनित आखिर समयका दासी न हौ । मलाई बिहे गर्ने केटा जन्मिएको छैन यो उसले ठट्टामा वा विस्मातमा खै केमा हो भनेको कुरा मनमा खेलीनैरहेको बेला सडकमा कुकुरले् खै कति बेला मोटरसाईकल पल्टाई दियो पत्तै भएन । पहिलो पटक मोटरसाईकल पल्टेको स्मृतिलाई संगै बोकेर असन सम्म पुग्दा घामले डाँडोत काटीहाल्यो । तिहार लागेको  असन भिड पनि कति हो कति । भाईमसला किन्नभनि उ बाइ बाई गर्दे त्यही भिडमा हराई । म भिड छिचोल्दै आफ्नै बाटो हिडे उ भिड छिचोल्दै आफ्नै बाटो लागी प्रत्येक हातमा कोरीएका हस्तरेखाले प्रत्यक मान्छेलाई आफ्नै बाटो हिडाए झै ।